ترامپ: حمله به ایران شاید «فردا»؛ اروپا خواستار مذاکره شد
دونالد ترامپ گفت آمریکا میتواند «همین فردا» به ایران حمله کند یا به یک توافق «بزرگ و زیبا» برسد؛ او همچنین گفت واشنگتن میتواند جنگ را سریع تمام کند یا بگذارد «فروکش کند».
آرشیو روزانه
خلاصه روز
تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه، گفت حمله به ایران ممکن است همین آخر هفته انجام شود و ترامپ گفت ممکن است اقدام نظامی بیشتری در پیش باشد. به گزارش المانیتور، اکتبر بدترین ماه ثبتشده برای حملات به کشتیرانی در تنگهٔ هرمز بود و ۲۸ مورد در آن ثبت شد.
دونالد ترامپ گفت آمریکا میتواند «همین فردا» به ایران حمله کند یا به یک توافق «بزرگ و زیبا» برسد؛ او همچنین گفت واشنگتن میتواند جنگ را سریع تمام کند یا بگذارد «فروکش کند».
دونالد ترامپ در گردهمایی در فلوریدا گفت آمریکا ممکن است «عملیات کوچک دیگری مانند خشم حماسی» علیه ایران انجام دهد و به گزارش عصر ایران…
بر پایهٔ دادههایی که المانیتور به آن استناد کرده، اکتبر بدترین ماه ثبتشده برای حملات به کشتیرانی تجاری در تنگهٔ هرمز و آبراههای مجاور است و ۲۸ حادثهٔ تأییدشده یا گزارششده در آن ثبت شده است.
دو مقام ارشد امنیتی ایران به رویترز گفتند تهران در صورت حملهٔ دوبارهٔ آمریکا و اسرائیل…
عراق گذرگاه الشیب در مقابل چذابه در خوزستان را در ۲۹ مهر با اشاره به بازبینی تدابیر امنیتی بست…
وزیران امور خارجهٔ هشت کشور اروپایی و منطقهای در استانبول توافق کردند برای یافتن راهحلهای دیپلماتیک برای جنگ ایران همکاری کنند؛ به گزارش دویچهوله فارسی، آنان به تهران و حوثیها دربارهٔ حمله به کشتیها هشدار دادند و گفتند این جنگ راهحل نظامی ندارد. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجهٔ ایران، به گزارش ایرنا از کشورهای اروپایی خواست برای اثبات جدیت در دیپلماسی به حقوق بینالملل پایبند باشند و رویکردهای قهری و تحریمهایی را که غیرقانونی خواند کنار بگذارند و خواستار بررسی ریشههای ناامنی در خلیج فارس و تنگهٔ هرمز در نشستهای منطقهای شد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در گردهمایی انتخاباتی فلوریدا گفت ممکن است اقدام نظامی بیشتری علیه ایران در پیش باشد، در حالی که میکوشد افزایش قیمت نفت را پیش از انتخابات میاندورهای مهار کند. او همچنین وعده داد پس از پایان جنگ ایران به کوبا رسیدگی کند.
یک گزارش میدانی رادیو زمانه نشان میدهد فروش مواد مخدر در ایران از نقاط شناختهشدهٔ خیابانی به پارکها، حاشیهٔ بزرگراهها و معاملات خرد و سیار کشیده شده است، همزمان با افزایش قیمتها و سختتر شدن شرایط زندگی. این گزارش دههها برخورد کیفری سخت، بازداشتهای گسترده و چرخش دیرهنگام به درمان اعتیاد بهعنوان مسئلهای بهداشتی را روایت میکند.
بر اساس گزارش رادیو زمانه، مدارس ایران در سایهٔ تهدید جنگ دوباره نه پناهگاه کافی دارند و نه سامانهٔ مؤثر هشدار حملهٔ هوایی. مقامهای هرمزگان و کیش آموزش را به شیوهٔ آنلاین بردهاند، اما سامانهٔ شاد و دسترسی به اینترنت هنوز مشکلات جدی دارند.
رانندگان شوتی که کالا را خارج از شبکههای رسمی توزیع جابهجا میکنند، با کاهش بار و ادامهٔ خطرها روبهرو شدهاند؛ گزارش میدانی رادیو زمانه میگوید جنگ و محاصرهٔ دریایی آمریکا تجارت را مختل کرده و تورم درآمدشان را کاهش داده است. بر اساس آمار پلیس راهور، در سال ۱۴۰۴ شمار ۳۵۸ رانندهٔ شوتی کشته و ۵۱۳ نفر زخمی شدند.
رادیو زمانه استدلال میکند که تحریمها بهندرت حکومتها را به تغییر رفتار وادار یا سرنگون میکنند و در عوض مردم عادی را فقیرتر، طبقهٔ متوسط را کوچکتر و اعتماد اجتماعی را فرسوده میکنند. به نوشتهٔ این رسانه، در ایران نیز حکومت میتواند راههایی برای دور زدن محدودیتها بیابد، در حالی که جامعه هزینهٔ آن را میپردازد و نیروهایی که میتوانند خواستار تغییر سیاسی شوند ضعیفتر میشوند.
وبسایت اقتصادی زومون روز ۲۹ مهر گزارش داد «مقامهای عالی» نامشخصی دستور دادهاند در صورت از سرگیری جنگ، دسترسی بینالمللی به اینترنت فوراً قطع شود؛ این دستور بهطور مستقل تأیید یا از سوی مقامها اعلام نشده است. وحید یزدانیان، معاون وزیر ارتباطات، گفت جنگ یا ناآرامی دوباره میتواند به قطع اینترنت بینجامد، و احمد معتمدی، وزیر ارتباطات پیشین، گفت شورای عالی امنیت ملی درباره چنین تصمیمهایی تصمیم میگیرد.
دویچهوله فارسی گزارش داد که ممنوعیت حجاب در شماری از مدارس جمهوری آذربایجان به محمل تازهای برای افزایش تنش میان تهران و باکو تبدیل شده است. جمهوری اسلامی که خود حجاب را اجباری کرده، اکنون از حق تحصیل دختران محجبه دفاع میکند.
وزیران خارجهٔ هشت کشور در نشستی در استانبول از آمریکا و ایران خواستند خویشتنداری کنند و اختلافها را از راه دیپلماسی حل کنند. وزیر خارجهٔ ترکیه گفت هیچیک از کشورهای شرکتکننده با مداخله یا حملهٔ نظامی دیگری به ایران موافق نیست. پاکستان نیز اعلام کرد که در تماس نزدیک با تهران و واشینگتن است و از دو طرف خویشتنداری و فرصت دادن به دیپلماسی را میخواهد.
وزیر خارجهٔ آلمان روز جمعه در حاشیهٔ نشستی در استانبول گفت آلمان، فرانسه و بریتانیا آمادهاند برای اطمینان از اینکه ایران به سلاح هستهای دست نمییابد با تهران مذاکره کنند. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجهٔ ایران، گفت وزرای خارجهٔ تروئیکا و کشورهای منطقه باید ریشههای منازعهٔ نظامی در منطقه را بررسی کنند و استانداردهای دوگانهٔ تروئیکا را در قبال اقدام نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران محکوم کرد.
علی کدیور، جامعهشناس ایرانی-آمریکایی، در گفتوگویی با یرواند آبراهامیان، تاریخنگار، که به میزبانی «تاریخنگاران برای صلح و دموکراسی» و «اقدام صلح ماساچوست» برگزار شد، دربارهٔ سیاست خارجی ایران، جنگ و چشمانداز دیپلماسی گفتوگو کرد. آنان بررسی کردند که چگونه حاکمیت، تجربهٔ تاریخی و برداشت از تهدید وجودی بر تصمیمهای رهبری ایران اثر میگذارد و چرا فشار نظامی میتواند پویاییهایی را که در پی تغییرشان است، عمیقتر کند. این گفتوگو همچنین این پرسش را مطرح کرد که چه فضایی برای ایرانیانی که در داخل با سرکوب و در بیرون با تهدیدهای نظامی روبهرو هستند، برای پیگیری دموکراسی باقی میماند.
یک گزارش تحقیقی ونیتی فر که رسانههای ایرانی به آن پرداختهاند، مدعی شده است رهبران امارات و عربستان در دورهٔ نخست ریاستجمهوری ترامپ حدود دو میلیارد دلار در حسابهای محرمانهای قرار دادهاند که جرد کوشنر به آنها دسترسی داشت. به نوشتهٔ این نشریه، این منابع برای پیشبرد توافقهای پشتپرده از جمله عادیسازی روابط کشورهای عربی حاشیهٔ خلیج فارس با اسرائیل و مقابله با توافق هستهای ایران اختصاص یافته بودند؛ کوشنر این اتهامها را رد کرد و گزارش را ساختگی خواند.
قیمت نفت برنت در معاملات جمعه حدود ۳٫۵ درصد افزایش یافت و از ۱۱۷ دلار در هر بشکه گذشت؛ بالاترین سطح از آوریل. گاردین گزارش داد که نگرانی از حملات دوبارهٔ آمریکا به ایران بازار را فرا گرفته و تهران به حملات تلافیجویانه به پالایشگاهها و مراکز داده در خلیج فارس تهدید کرده است. نیویورک تایمز قیمت را ۱۱۶ دلار گزارش کرد و به نگرانی از تشدید دوبارهٔ تنشها اشاره کرد، در حالی که رسانههای ایرانی به حملات نیروهای یمنی به زیرساختهای عربستان اشاره کردند و دنیای اقتصاد افزایش قیمت را به تهدیدهای اخیر دونالد ترامپ مرتبط دانست.
تحلیل میدلایست آی میگوید حملات حوثیها به زیرساختهای نفتی عربستان و افزایش فشار این گروه بر کشتیرانی دریای سرخ، موضع منطقهای تهران را تقویت کرده اما خطر گسترش درگیری را بالا برده است. بر پایهٔ گزارش، مقامهای ایرانی برای میانجیگری با انصارالله و پایان محاصرهٔ عربستان اعلام آمادگی کردهاند و منبعی نزدیک به مراکز قدرت میگوید حوثیها نمایندهٔ ایران نیستند.
دو اپراتور اصلی تلفن همراه ایران، همراه اول و ایرانسل، تعرفهٔ مکالمه، پیامک و بستههای اینترنت همراه و ثابت را از بامداد جمعه اول آبان ۱۴۰۵ تا سقف ۴۰ درصد و با تأیید مراجع ذیصلاح افزایش دادند. بر اساس گزارش ایسنا، بستههای خریداریشدهٔ پیشین تغییری نمیکنند. رادیو زمانه این افزایش را بیسابقه خواند و نوشت با کیفیت اینترنت در ایران هیچ تناسبی ندارد.
گزارش الجزیره انگلیسی میگوید گوشیهای هوشمند و دیگر کالاهای الکترونیکی با وجود تحریمهای بینالمللی و اختلال در مسیرهای تجاری به ایران میرسند، اما هزینههای ثبت و واردات قیمتها را از توان بسیاری از ایرانیان خارج کرده است. به گفتهٔ یک فروشنده در تهران، پس از جنگ و توقف معاملات تجاری امارات، بیشتر گوشیها از طریق سلیمانیه در شمال عراق قاچاق میشوند.
رادیو زمانه گزارش داد که قیمت مرغ در ایران در یک هفته حدود ۲۵ درصد جهش کرد و به کیلویی ۳۵۰ هزار تومان رسید. مرغداران علت این افزایش را چندبرابر شدن هزینهٔ نهادههای تولید پس از حذف ارز ترجیحی میدانند و وزارت جهاد کشاورزی افزایش قیمت جهانی نهادهها را از عوامل گرانی عنوان میکند.
رادیو زمانه گزارش داد که حجم آب ورودی به سدهای ایران در آغاز سال آبی جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۷۷ درصد افزایش یافته، اما کمبود بارش و افت ذخایر برخی سدهای مهم ادامه دارد. سد لار تنها ۳ درصد ظرفیت خود آب دارد و چند استان با کاهش شدید بارندگی روبهرو هستند؛ کمآبی تهران و شرق ایران همچنان نگرانکننده است.
بیبیسی فارسی گزارش داد که بر اساس پژوهشی، وسعت آلودگی نفتی در خلیج فارس پس از جنگ ایران و اسرائیل بهطور چشمگیری افزایش یافته و چهار برابر شده است. همزمان رسانههای آمریکایی از احتمال ازسرگیری حملات آمریکا و اسرائیل به ایران پس از انتخابات میاندورهای کنگره و بررسی گزینههای نظامی و اقتصادی دولت ترامپ خبر دادهاند.
بیبیسی فارسی گزارش داد که پس از حملات آمریکا و اسرائیل در سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، شماری در ایران استدلال میکنند موشکها و متحدان منطقهای نتوانستند مانع حمله شوند و اکنون باید ساخت سلاح هستهای را بررسی کرد. مخالفان میگویند ساخت بمب میتواند احتمال حملات تازه را بیشتر کند.
محاکمهٔ فسادی که در آنتاناناریوو آغاز شده بر پنج فروند بوئینگ ۷۷۷ متمرکز است که به گفتهٔ بازرسان ماداگاسکار با ثبت در این کشور برای دور زدن تحریمهای آمریکا به ایران فرستاده شدند. این هواپیماها اکنون متعلق به هواپیمایی ماهان دانسته میشوند؛ شرکتی که واشینگتن آن را به انتقال پهپاد و سلاح متهم کرده است. مامی راواتومانگا، تاجر سرشناس، متهم اصلی پرونده است و اتهامها را رد میکند.
الجزیره گزارش داد ذخایر گاز اتحادیهٔ اروپا ۷۲ درصد پر است، بسیار کمتر از ۹۰ درصد معمول، در حالی که جنگ مرتبط با ایران عرضه از تنگهٔ هرمز را مختل کرده است. فاتح بیرول، رئیس آژانس بینالمللی انرژی، به این رسانه گفت تنگهٔ هرمز و بابالمندب باید بیقیدوشرط باز شوند.
گروه بینالمللی بحران اعلام کرد جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران پس از یک دوره آرامش دوباره شعلهور شده و به شکلهای تازه و خطرناکی گسترش مییابد؛ این گروه هشدار داد که منازعه میتواند کشورهای بیشتری را درگیر کند و خواستار کاهش فوری تنش در همهٔ جبههها شد. در خبری جداگانه، حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، به نقل از شبکهٔ پرس تیوی گفت پیامدهای این رویارویی میتواند فراتر از مرزهای ایران برود و آن را «جنگی آخرالزمانی» خواند که به گفتهٔ او ایران در آن به «پیروزی مطلق» دست خواهد یافت.
پیشروی سریع حوثیها در سواحل غربی یمن جبههٔ تازهای در جنگ خاورمیانه که با حملهٔ آمریکا و اسرائیل به ایران در فوریه آغاز شد، گشوده است. گروه بینالمللی بحران آتشبس در یمن را اولویتی فوری برای جلوگیری از گسترش درگیری و کشیده شدن کشورهای بیشتر به آن خواند.
گروه بینالمللی بحران در تحلیلی با عنوان «جنگ بیپایان تازه» بررسی میکند که چرا آمریکا و ایران بدون دستیابی به پیروزی به جنگ ادامه میدهند.
گروه بینالمللی بحران میگوید قیمت نفت، گاز و سوخت در جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران نقش محوری دارد؛ واشینگتن به دنبال کاهش قیمتها و تهران به دنبال بالا نگه داشتن آنهاست. این گروه پنج تحول مؤثر بر بازار را برمیشمارد که میتواند تشدید یا کاهش درگیری را تحت تأثیر قرار دهد.
به گزارش گروه بینالمللی بحران، سه سال درگیری شبکهٔ متحدان تهران در خاورمیانه را دگرگون کرده است. جمهوری اسلامی اکنون بیشتر بر توان خود تکیه میکند و در حال بازتنظیم روابط با شرکایی است که کاهش فایدهٔ نظامیشان، لزوماً از تعهد تهران به حمایت از آنان نکاسته است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجهٔ ایران، در پیامی در شبکهٔ اجتماعی ایکس گفت آمریکا در سه سال گذشته ۱۱ میلیارد دلار از پول مالیاتدهندگان را صرف دفاع موشکی از اسرائیل کرده و بیش از خود اسرائیل موشک رهگیر برای دفاع از آن شلیک کرده است؛ او این رابطه را «انگلی» و نه همزیستانه خواند. در گزارشها این رقم بهطور مستقل تأیید نشده است. جدا از این، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در مصاحبهای روز جمعه گفت اسرائیل باید خود را برای پایان کمک نظامی آمریکا آماده کند و اقتصادی بسازد که بتواند تحریمها را دور بزند؛ این مطلب را دنیای اقتصاد گزارش کرد.
بیبیسی فارسی گزارش داد که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گزارش فایننشال تایمز مبنی بر اینکه دونالد ترامپ مانع حملهٔ اسرائیل به ایران در ماه جاری شده را تکذیب کرد. دنیای اقتصاد به نقل از مقامات آمریکایی در گزارشهای آتلانتیک و سیانان نوشت واشنگتن میتواند بلافاصله پس از انتخابات میاندورهای ۱۲ آبان به ایران حمله کند و اهداف احتمالی شامل موشکها، پهپادها، تأسیسات انرژی و هستهای است و بررسی استفاده از «مادر همه بمبها» نیز مطرح شده؛ خبرآنلاین به نقل از وال استریت ژورنال نوشت آمریکا دستور تخلیهٔ فوری دیپلماتها و بخشی از پرسنل نظامی از پایگاهها و سفارتخانههایش در خاورمیانه را صادر کرده است. خبرآنلاین به نقل از معاریو نوشت نتانیاهو حمله را به پس از انتخابات ۵ آبان موکول کرده تا گادی آیزنکوت را به «کابینهٔ وحدت اضطراری» بکشاند و دنی سیترینوویچ، پژوهشگر ارشد اندیشکدهٔ مطالعات امنیت ملی اسرائیل (INSS)، این را «جنون کامل نظام سیاسی» خواند؛ رئیس سابق دفتر نتانیاهو گفت از عواقب حملهٔ دوباره به ایران وحشت دارد، یک ژنرال اسرائیلی ادعاهای نتانیاهو دربارهٔ نابودی ایران را «توهمی خطرناک» خواند و هزاران نفر در تلآویو در آستانهٔ انتخابات علیه نتانیاهو تظاهرات کردند.
روزبه اسکندری، کارشناس محیط زیست، به رادیو زمانه گفت کمبود آب بهخودیخود احداث سد سجادرود در شهرستان بابل را توجیه نمیکند و باید گزینههایی مانند احیای آببندانها و مدیریت مصرف بهطور مستقل بررسی شوند. این طرح نگرانیهایی درباره تخریب جنگلهای هیرکانی، تغییر جریان طبیعی رودخانه و جابهجایی روستاییان برانگیخته است.
دونالد ترامپ به خبرنگاران گفت آمریکا با ایران «مذاکره نمیکند» و «چیزی» «بهزودی» رخ خواهد داد؛ آنتیوار این اظهارات را از تهدیدهای مبهم او علیه ایران دانست. عباس عراقچی، وزیر خارجهٔ ایران، در اظهاراتی که رسانهٔ دولتی منتشر کرد هشدار داد که اگر واشینگتن جنگ را بهجای دیپلماسی برگزیند، شکست استراتژیک بزرگتری متحمل خواهد شد و صدها میلیارد دلار زیان خواهد دید. دنیای اقتصاد نیز گزارش داد که سفیر آمریکا در سازمان ملل مدعی شده است واشینگتن آمادهٔ رویارویی بلندمدت با ایران است.
وزیر خارجهٔ مصر گفت قاهره از «هر فرصت» برای حلوفصل دیپلماتیک جنگ یمن استقبال میکند، در حالی که پارلمان این کشور دربارهٔ اجازهٔ حمایت نظامی از عربستان در برابر حوثیهای همسو با ایران رأیگیری میکند. رأیگیری به ۴ آبان موکول شد و وزیر خارجه و رئیس سازمان اطلاعات مصر برای تحویل نامهٔ عبدالفتاح السیسی به محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، به ریاض سفر کردند.
الجزیره گزارش میدهد که نامزدهای جمهوریخواه در رقابتهای انتخاباتی میاندورهای آمریکا بهطور محتاطانه از دونالد ترامپ فاصله میگیرند، زیرا جنگ جاری آمریکا و اسرائیل با ایران و پروندهٔ اپستاین در تبلیغات منفی مطرح شده است. تنها شمار اندکی از جمهوریخواهان از قطعنامههای ضدجنگ کنگره دربارهٔ ایران حمایت کردهاند و ترامپ علیه برخی از آنان که با او همراهی نکردند اقدام کرده است.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) مدعی شد که محاصرهٔ دریایی ایران ۱۰۰ روز ادامه یافته و بهجز کمکهای بشردوستانهای که خود اجازه داده، همهٔ واردات و صادرات دریایی ایران را متوقف کرده است. سنتکام همچنین ادعا کرد این محاصره دستکم ۲۵ میلیارد دلار صادرات نفت خام ایران را مهار کرده است؛ این ارقام بهطور مستقل تأیید نشده است.
دویچهوله فارسی گزارش میدهد که هفت ماه پس از آغاز جنگ ایران، توجه عمومی عمدتاً بر قیمت نفت و گاز متمرکز است، اما بخش صنعت برای تأمین هلیوم تحت فشار شدید قرار گرفته است. این بحران، تجهیزات امآرآی را نیز به چالش کشیده است.
حوثیهای همسو با ایران در یمن گزارش عربستان سعودی را که آنان را به حمله به مکه و مدینه متهم کرده بود تکذیب کردند؛ ریاض گفته بود موشکهای شلیکشده به سوی این دو شهر مقدس را رهگیری کرده است. این گروه گفت عملیاتش تأسیسات نفتی و پایگاههای نظامی عربستان را هدف میگیرد و هر حمله را هنگام وقوع اعلام میکند. وزارت خارجهٔ آمریکا به شماری از دیپلماتها و خانوادههای کارکنان دولتی دستور داد عربستان را ترک کنند و علت را حملات تقریباً روزانهٔ حوثیها به فرودگاههای غیرنظامی و زیرساختها اعلام کرد؛ نیویورک تایمز گزارش داد حمله به فرودگاه دمام دو کشته برجای گذاشت و گاردین از کشته شدن دستکم سه نفر در حملات به یک فرودگاه و یک میدان نفتی و از خروج مشابه از امارات، اردن، قطر و بحرین در میان نگرانی از آغاز دوبارهٔ جنگ با ایران پس از انتخابات میاندورهای آمریکا خبر داد. عصر ایران تصاویری منتشر کرد که به گفتهٔ آن حملات ایران به پایگاه هوایی شاهزاده سلطان، از مراکز مهم حضور نیروهای آمریکایی، را نشان میدهد؛ ادعایی که در گزارشهای دیگر بهطور مستقل تأیید نشده است.
گاردین گزارش داد که ساسان (حسین) قندهاری، اهداکنندهٔ میلیاردر به حزب ریفورم بریتانیا به رهبری نایجل فاراژ، با یک بنیاد مذهبی قدرتمند ایرانی که زیر نظر رهبر ایران اداره میشود شریک تجاری بوده است. رادیو زمانه به نقل از این گزارش، این نهاد را آستان قدس رضوی شناسایی کرد و نوشت که این همکاری پرسشهایی دربارهٔ معاملات گذشتهٔ او با ایران برانگیخته است. به گزارش گاردین، قندهاری همچنین ۵۰ هزار پوند به فاراژ پرداخت کرده تا هزینهٔ دو کارت حضور در مجمع جهانی اقتصاد داووس را تأمین کند.
شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان میگوید از ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا پایان شهریور ۱۴۰۵، حملات هوایی و پهپادی آمریکا و اسرائیل به سیستان و بلوچستان و مناطق بلوچنشین هرمزگان و کرمان دستکم ۱۹۲ کشته غیرنظامی بر جای گذاشته است. به گفتهٔ این گزارش، مدرسهٔ شجره طیبه در میناب با ۱۶۸ کشته مرگبارترین مورد ثبتشده است و شمار نهایی قربانیان برخی حملات هنوز مشخص نیست.
تحلیل رادیو زمانه میگوید جنگ هفتماههٔ آمریکا و اسرائیل علیه ایران فاصلهٔ میان وابستگی اقتصادی تهران به پکن و تعهدات سیاسی و امنیتی چین را آشکارتر کرده است. چین همچنان مهمترین خریدار نفت ایران است، اما نه برای شکستن محاصره وارد رویارویی نظامی شده و نه مناسبات گستردهتر خود با کشورهای عربی خلیج فارس را فدای ایران کرده است. بحران تنگهٔ هرمز هم حدود این شراکت نامتقارن و هم شکافی گستردهتر در نظم جهانیِ در حال چندقطبیشدن را آشکار میکند.
منصور سهرابی در مقالهای برای رادیو زمانه استدلال میکند که تخریب طبیعت ایران—از آتشسوزی جنگلهای زاگرس تا خشک شدن دریاچهٔ ارومیه—را نمیتوان از مناسبات قدرت، تصمیمهای سیاسی و نابرابریهای اجتماعی جدا کرد. پرسش او این است که درباره منابع طبیعی چه کسانی تصمیم میگیرند، چه کسانی از بهرهبرداری آن سود میبرند و چه کسانی هزینهٔ تخریب را میپردازند.
رادیو زمانه گزارش داد که سپاه پاسداران تحرکات نظامی خود را در مناطق کردنشین ایران افزایش داده و تسلیحات سنگین به این مناطق اعزام کرده است؛ این تحولات در حالی رخ میدهد که تنشها با آمریکا و اسرائیل شدت گرفته و درگیریها با گروههای کُرد مخالف نیز افزایش یافته است. به گزارش این رسانه، این تحرکات میتواند نشانهٔ آمادگی تهران برای مقابله با گسترش احتمالی درگیریها در جبههٔ غربی کشور باشد.
تحلیلی در رسپانسیبل استیتکرافت میگوید که تفاهمنامهٔ ۲۷ خرداد با ایران هرگز قرار نبود دوام بیاورد و واشینگتن از آن برای انتقال ترافیک دریایی به کریدور عمانی خارج از کنترل ایران استفاده کرد. این مقاله به هشدارهای دریایی آمریکا و گزارش فایننشال تایمز دربارهٔ مسیر موازی اشاره میکند و فروپاشی توافق را از طریق درگیریها در تنگهٔ هرمز و حملات مکرر آمریکا دنبال میکند.
بر اساس تحلیلی از رسپانسیبل استیتکرافت، کشاورزان آمریکایی به دلیل تعرفههای دولت ترامپ و جنگ علیه ایران با افزایش هزینهها و از دست رفتن بازارهای صادراتی روبهرو هستند. این جنگ تجارت انرژی و کود را از طریق تنگهٔ هرمز مختل کرده، در حالی که میلیاردها دلار کمک اضطراری عمدتاً به مزارع بزرگ رسیده است. این رسانه خواستار پایان دیپلماتیک جنگ و بازنگری در تعرفهها شده است.
با پایان دورهٔ پنجسالهٔ ریاست پیمان جبلی بر صداوسیما، او بدون اعلام حکم تازه در مقام خود باقی مانده است. محمد مقیمی، وکیل دادگستری و پژوهشگر حقوق بشر، در گفتوگو با رادیو زمانه گفت که ضرورت تداوم خدمات عمومی بهخودیخود مجوز ادامهٔ تصدی یک مقام نیست و این بلاتکلیفی میتواند بر اعتبار تصمیمهای سازمان و سیاستهای سانسور اثر بگذارد.
انبیسی نیوز روز چهارشنبه گزارش داد که ارتش آمریکا حضور خود را در پایگاههایی در سراسر خاورمیانه کاهش میدهد و کاهش کارکنان چند نمایندگی دیپلماتیک را دستور داده است؛ گزارشی که با نشانههایی از آمادهشدن احتمالی آمریکا و اسرائیل برای حملهای دیگر به ایران پیوند خورده است.
اکسیوس به نقل از مقامهای آمریکایی و اسرائیلی که نامشان اعلام نشده گزارش داد که دهها جنگندهٔ اسرائیلی دوشنبه در نزدیکی مرز ایران پرواز کردند. بر اساس این گزارش، این جنگندهها از حریم هوایی سوریه و عراق عبور کردند و ممکن است هدف از این پرواز تحریک ایران به حمله بوده باشد. این ادعا بهطور مستقل تأیید نشده است.
یک نظرسنجی جدید یوگاو برای مؤسسهٔ درک خاورمیانه (IMEU) نشان داد اکثریت رأیدهندگان در شش ایالت کلیدی سنای آمریکا با توقف انتقال بمب به اسرائیل موافقاند و اکثریت یا سهم چشمگیری از پاسخدهندگان از قطع ۳٫۳ میلیارد دلار کمک تسلیحاتی سالانه حمایت میکنند. در هر یک از این ایالتها حدود نیمی از پاسخدهندگان گفتند جنگ آمریکا در ایران بیش از آمریکا به اسرائیل سود میرساند.
گروههای حقوق بشری ایرانی میگویند ایوب محمد نبیل، سرایدار ۲۸ سالهٔ اهل حدیثه در استان انبار عراق، در ۱۹ مهر به اتهام جاسوسی در ایران اعدام شده است. گزارشها واکنش خشمگین مفسران عراقی را برانگیخته و برخی آن را فرقهای خواندهاند، اما مقامهای ایران و عراق تا ۲۸ مهر این اعدام را تأیید نکردهاند.
تریتا پارسی، تحلیلگر سیاست خارجی، میگوید نتیجهٔ نامشخص انتخابات اسرائیل ممکن است محاسبات بنیامین نتانیاهو را برای از سرگیری جنگ با ایران تغییر دهد. به گفتهٔ او، وضعیت کنونی شبیه دورهٔ پیش از ۲۸ فوریه است؛ زمانی که عمان میانجیگری میکرد و اکنون قطر این نقش را دارد، و به باور پارسی ترامپ و نتانیاهو تصمیم به از سرگیری جنگ گرفتهاند و تنها زمان آن روشن نیست.
نایاک گزارش داد که یوسف مجیدزاده، باستانشناس پیشگامی که با کاوشهایش در جیرفت شناخته میشد، و احمد آرام، نویسندهای که فرهنگ جنوب ایران را روایت میکرد، درگذشتند. آرام پس از عوارض سرطان دستگاه گوارش درگذشت.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، در تهران به رئیس ستاد ارتش پاکستان گفت ایران هیچیک از مواد غنیشدهٔ هستهای خود را به خارج منتقل نخواهد کرد و تا زمانی که واشینگتن برای بازسازی اعتماد گام برندارد مذاکرات را از سر نمیگیرد؛ این روایت بر پایهٔ گزارش نایاک اینسایتس است. این سفر یک روز پس از دیدار سرگئی لاوروف، وزیر خارجهٔ روسیه، با مقامهای ارشد ایرانی انجام شد؛ لاوروف شراکت راهبردی مسکو را تأکید کرد، عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل را محکوم کرد و کمک بشردوستانه شامل غذا و دارو پیشنهاد داد. این تکاپوی دیپلماتیک در حالی جریان دارد که تهدیدهای تازهٔ دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو و گزارشهایی از رایزنیهای نظامی آمریکا و اسرائیل مطرح شده و هیچ پیشرفتی اعلام نشده است.
یک تحلیل رادیو زمانه میگوید رویارویی ترامپ و ایران بر سر تنگهٔ هرمز میتواند قحطی را تشدید کند. این تحلیل استدلال میکند که ادامهٔ تجارت نهادههای کشاورزی، حمایت هدفمند از کشاورزان و خانوارها و کاهش اختلال در مسیرهای حملونقل دامنهٔ گرسنگی را محدود میکند و کشورهای فقیرتر آسیبپذیرترند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجهٔ ایران، گفت «طرح ۷ روزه» روی میز است و اگر آمریکا به شروط آن عمل کند، تنگه در روز ششم باز و مذاکرات در روز هفتم آغاز میشود. به گزارش رادیو زمانه، او در عین حال دربارهٔ صداقت طرف آمریکایی تردید کرد.
رادیو زمانه گزارش داد که ایران به مواضع حزب آزادی کردستان (پاک) در شمالشرق اربیل حمله کرد؛ این حمله پس از آن انجام شد که سفیر ایران در بغداد مدعی شد عراق با اخراج یا تحویل گروههای مخالف کُرد ایرانی به تهران موافقت کرده است. یک مقام عراقی این ادعا را رد کرد و دولت باغچلی، رهبر حزب راست افراطی حرکت ملی ترکیه، خواستار انحلال و خلع سلاح پژاک شد.
در سالهای اخیر گزارشهای متعددی از همکاری نزدیک و محرمانهٔ ایران و روسیه منتشر شده و مقامهای ایرانی آن را تأیید کردهاند. دویچهوله فارسی میپرسد این همکاری در چه سطحی است و آیا ممکن است مسکو از حمایت از تهران دست بکشد؟
یک تحلیل رادیو زمانه میگوید جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران نتوانست به نتیجهٔ سیاسی مورد انتظار مهاجمان برسد و ایران با تبدیل تنگهٔ هرمز به اهرم فشار، معادلات جنگ را تغییر داده است. این تحلیل میپرسد آیا تشدید حملات نظامی، از جمله احتمال حمله به کوه کلنگ، میتواند جنگی را پایان دهد که اهداف و معادلاتش در طول نبرد دگرگون شده است.
وزیر خارجهٔ آمریکا روبیو گفت تصمیم نهایی دربارهٔ توافق با ایران برعهدهٔ ترامپ است و واشنگتن توافقی را که به دستیابی تهران به سلاح هستهای منجر شود نخواهد پذیرفت. به گزارش رادیو زمانه، ایران اعلام کرده است تا زمانی که مطالباتش برآورده نشود مذاکره با آمریکا را از سر نمیگیرد و تلاشهای میانجیگرانهٔ پاکستان، قطر و دیگر کشورهای منطقه نیز بنبست را نشکسته است. این بنبست در حالی ادامه دارد که درگیریها و بحران در تنگهٔ هرمز ابعاد گستردهتری یافته است.