آرشیو روزانه
آبان ۱۴۰۵خلاصه روز
دونالد ترامپ گفت واشینگتن می‌تواند «همین فردا» به ایران حمله کند یا به توافقی «بزرگ و زیبا» برسد و گزارش‌ها از آماده‌سازی گزینه‌های حملهٔ تازه از سوی فرماندهی مرکزی آمریکا حکایت داشت.
رأی‌دهندگان اسرائیلی سه‌شنبه در انتخاباتی پارلمانی که با تهدیدهای بنیامین نتانیاهو دربارهٔ ایران و گزارش‌ها دربارهٔ فشار او بر ارتش برای اقدام علیه ایران پیش از رأی‌گیری شکل گرفته بود، پای صندوق‌های رأی رفتند.
مقام‌های ارشد عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان دوشنبه در تهران با رهبران ایران دیدار و بر ادامهٔ گفت‌وگوهای امنیتی تأکید کردند؛ این نخستین تماس سطح بالا میان ایران و سه عضو پیمان مکه از زمان گسترش جنگ بود.
میانجی‌گران قطری یکشنبه پیش‌نویس تازه‌ای برای پایان جنگ به ایران ارائه کردند که جدول زمانی هفت‌روزه‌ای از گام‌های روزانهٔ اعتمادسازی در آن دیده می‌شود؛ یک مقام آگاه از مذاکرات به رویترز گفت.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجهٔ ایران، مواضع آلمان و شرکای اروپایی‌اش را در قبال آنچه ایرنا «تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل» علیه ایران خواند متناقض توصیف کرد.
فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) یکشنبه، ۳ آبان، گفت که از تابستان تاکنون به کشورهای عربی حاشیهٔ خلیج فارس کمک کرده بیش از ۱.۵ میلیارد بشکه نفت خام را از تنگهٔ هرمز صادر کنند؛ به گفته سنتکام، این صادرات با دور زدن محاصره‌ای انجام شده که این فرماندهی به ایران نسبت داده است. سنتکام افزود بیش از ۳۰۰۰ کشتی تجاری در شش ماه از تنگه عبور کرده‌اند و بیش از ۹۵ درصد آن‌ها سالم گذشتند؛ برد کوپر، فرمانده سنتکام، گفت مسیرهای اصلی تنگه از مین‌های دریایی ایران پاک است. این ادعاها مستقلاً تأیید نشده است؛ الجزیره گزارش داد جریان نفت خام تا حد زیادی به سطح پیش از جنگ بازگشته و بر پایهٔ داده‌های کپلر، ۱۶.۵ میلیون بشکه نفت در روز در شهریور از منطقه خارج شده است.
برنامهٔ «وار بریف» دراپ‌سایت نیوز گزارش داد که دونالد ترامپ تهدیدهای خود برای حمله به ایران را تکرار کرده و واشینگتن دارایی‌های نظامی بیشتری به منطقه اعزام می‌کند و با ارتش اسرائیل هماهنگ است. به گفتهٔ این برنامه، ایران موشک‌های بالستیک پیشرفته آزمایش می‌کرد و هشدار داده بود که به هر حمله‌ای پاسخ قاطع خواهد داد، از جمله با هدف قرار دادن زیرساخت‌های انرژی و قطع کابل‌های اینترنت زیردریایی.
وزارت امور خارجهٔ سریلانکا گفت که نجات ۴۰ ملوان ایرانی از چند کشتی تجاری در آب‌های بین‌المللی نزدیک سواحل این کشور را هماهنگ کرده و پس از ارائهٔ خدمات درمانی به بازگشت آن‌ها به ایران کمک کرده است. توشارا رودریگو، سخنگوی وزارتخانه، گفت که سفارت ایران از طریق مجاری دیپلماتیک درخواست کمک کرده بود و ملوانان دچار وضعیت‌های پزشکی نامشخصی شده بودند. میدل‌ایست آی گزارش داد که رسانه‌های محلی، از جمله روزنامهٔ هندی هندو، گفته‌اند ملوانان سوار بر کشتی‌هایی بودند که به عنوان نفتکش‌های تحریم‌شدهٔ آمریکا توصیف شده‌اند و واشینگتن محاصره‌ای بر کشتیرانی ایران اعمال کرده است.
گزارش‌ها از وقوع انفجاری در تنگهٔ هرمز با افزایش قیمت نفت همراه شد؛ عصر ایران قیمت ۱۱۷ دلار در هر بشکه را گزارش کرد و دنیای اقتصاد پیش‌تر به ۱۱۳ دلار اشاره کرده بود. سخنگوی سپاه پاسداران با انتشار تصویری از یک نفتکش در حال سوختن، افزایش قیمت نفت برنت از ۱۱۶ به ۱۱۷ دلار را نشان داد؛ ایسنا این را گزارش کرد. به گزارش آنتی‌وار، دونالد ترامپ گفت شرکت‌های نفت و گاز آمریکا از اختلال کشتیرانی در تنگهٔ هرمز در جریان جنگ با ایران «ثروت» می‌سازند؛ خبرآنلاین نیز ادعای تازهٔ فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) را که گفته بود بیش از ۳٬۰۰۰ کشتی تجاری با پشتیبانی این فرماندهی از تنگه گذشته‌اند، بی‌پایه خواند.
رادیو زمانه در تحلیلی فشرده، سناریوهای ممکن حمله به مجموعهٔ زیرزمینی کوه کلنگ نزدیک نطنز را بررسی کرده است؛ از بمب‌های سنگرشکن و «مادر همه بمب‌ها» تا احتمال استفاده از سلاح هسته‌ای تاکتیکی. به نوشتهٔ این گزارش، عمق تونل‌ها، نوع سلاح، وجود یا نبود مواد هسته‌ای و شیمیایی و جغرافیای اطراف، پیامدهای انسانی و زیست‌محیطی حمله را تعیین می‌کنند.
مسعود پزشکیان گفت اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ عمدتاً ناشی از «آسیب‌های اجتماعی» بوده و بر ضرورت بازسازی اعتماد عمومی و رسیدگی به مشکلات مردم تأکید کرد. این اظهارات ماه‌ها پس از سرکوب اعتراضات مطرح می‌شود؛ در حالی که صدور احکام سنگین زندان و اعدام برای معترضان ادامه دارد و هنوز نتایج روشنی از تحقیقات وعده‌داده‌شده دربارهٔ کشتار شهروندان منتشر نشده است. او در سخنان خود اشاره‌ای به مسئولیت نهادهای امنیتی در سرکوب معترضان یا سرنوشت بازداشت‌شدگان نکرد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجهٔ ایران، گفت مسیرهای کشتیرانی و ادارهٔ تنگهٔ هرمز پس از جنگ مانند گذشته نخواهد بود و حملهٔ نظامی دوبارهٔ آمریکا و اسرائیل سیاست‌های تهران را تغییر نمی‌دهد. او گفت ایران همچنان آمادهٔ همکاری با کشورهای عربی حاشیهٔ خلیج فارس است. روزنامهٔ دنیای اقتصاد نیز گزارش داد ایران و کشورهای عربی خلیج فارس بر سر الگویی تازه برای مدیریت تنگه در برابر انتخابی عمل‌گرایانه قرار دارند، هرچند همکاری پس از سال‌ها بی‌اعتمادی و جنگ اخیر آسان نخواهد بود.
بازنشستگان تأمین اجتماعی و صنعت فولاد یکشنبه سوم آبان در تهران، اصفهان، رشت، شوش و اهواز تجمع کردند و خواستار افزایش مستمری‌ها متناسب با تورم و بهبود خدمات درمانی شدند. در همان روز، کارگران ورزشگاه آزادی به پرداخت‌نشدن دستمزد و حق بیمه اعتراض کردند و گزارش‌هایی از بیکاری ۲۴ کارگر معدن طلای آق‌دره منتشر شد.
مقام‌های ایران کمپین «جان‌فدا» را که به گفتهٔ الجزیره انگلیسی با هدایت بسیج سپاه پاسداران و برپایی ایستگاه‌های خیابانی، به داوطلبان آموزش استفاده از سلاح می‌دهد، گسترش داده‌اند. دولت می‌گوید ۳۳ میلیون نفر ثبت‌نام کرده‌اند اما شاهدی ارائه نکرده است؛ فعالان خارج از کشور پس از بررسی کد منبع وب‌سایت کمپین گفتند کمتر از چهار میلیون ثبت‌نام وجود دارد. گروه‌های حقوق بشری ایرانی خارج از کشور این فراخوان مسلحانه را کارزاری برای ارعاب پس از اعتراضات سراسری دی‌ماه گذشته توصیف می‌کنند.
رسانه‌های ایران از حملهٔ سپاه پاسداران به مقر گروه‌های مخالف کرد، از جمله پژاک و کومله، در اقلیم کردستان عراق خبر دادند. کومله وقوع حملهٔ پهپادی به مقر خود در بالیسان را تأیید کرد اما گفت فقط خسارت مادی وارد شده و هیچ‌یک از نیروهایش کشته یا زخمی نشده‌اند. ادعای رسانه‌های ایران دربارهٔ تلفات و خسارات قابل‌توجه مستقلاً تأیید نشده است.
نمایندگان مجلس شورای اسلامی در جریان بررسی طرح مقابله با نفوذ بیگانگان، وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات سپاه پاسداران را مکلف کردند فهرست رسانه‌های «معاند» را تهیه و به‌صورت علنی منتشر کنند. به گزارش رادیو زمانه، این مصوبه اختیارات نهادهای امنیتی در تعیین رسانه‌های ممنوع را گسترش می‌دهد و گفت‌وگو و مصاحبهٔ شهروندان با این رسانه‌ها می‌تواند مجازات کیفری در پی داشته باشد؛ موضوعی که نگرانی‌ها دربارهٔ محدود شدن آزادی بیان و فعالیت روزنامه‌نگاران را افزایش داده است.
رئیس سازمان نظام روان‌شناسی ایران با اشاره به تداوم تهدیدهای جنگی و فشارهای اقتصادی هشدار داد که جامعه به «نقطهٔ اضطرار سلامت روان» نزدیک شده است. هزینه‌های بالای روان‌درمانی، پوشش ناکافی بیمه و کمبود خدمات حمایتی، دسترسی به مراقبت‌های ضروری را برای بسیاری از شهروندان، به‌ویژه اقشار کم‌درآمد، دشوار کرده است.
گزارش‌ها از ایران از گسترش قراردادهای بسیار کوتاه‌مدت و فرار برخی کارفرمایان از پرداخت حق بیمه در شرایطی که بحران اقتصادی و پیامدهای جنگ فشار بر کارگران را افزایش داده حکایت دارند. به گزارش رادیو زمانه، آمار رسمی سازمان تأمین اجتماعی از پرداخت‌نشدن گستردهٔ حق بیمهٔ کارگران پرده برمی‌دارد؛ وضعیتی که امنیت شغلی، معیشت و آیندهٔ بازنشستگی آن‌ها را تهدید می‌کند.
ارتش جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که پدافند هوایی این کشور یک پهپاد آمریکایی «لوکاس» را بر فراز بندرعباس سرنگون کرده است. روابط عمومی ارتش این خبر را اعلام کرد و خبرگزاری تسنیم و خبرگزاری دولتی ایرنا آن را بازتاب دادند؛ این ادعا به‌طور مستقل تأیید نشده و اخبار آنتی‌وار گزارش داد که آمریکا سرنگونی پهپاد را تأیید نکرده است.
بی‌بی‌سی فارسی بررسی می‌کند که چرا اصطلاح «غافلگیری اکتبر» با ایران پیوند خورده است؛ این اصطلاح با بحران گروگان‌گیری در ایران شهرت یافت و پس از آن افشاگری‌ها و تحولات غیرمنتظره بارها بر انتخابات آمریکا اثر گذاشته‌اند، هرچند نقش تعیین‌کنندهٔ آن‌ها همچنان محل بحث است.
سفارت روسیه در تهران ادعاها دربارهٔ آماده شدن کارکنان دیپلماتیک و متخصصان روسی نیروگاه اتمی بوشهر برای ترک ایران را رد کرد و گفت کارها به‌طور عادی ادامه دارد. میدل‌ایست آی گزارش داد که نیروگاه بوشهر، تنها نیروگاه اتمی فعال ایران، در جنگ جاری آمریکا و اسرائیل علیه ایران بارها هدف حمله قرار گرفته و تصاویر ماهواره‌ای آسیب داخل این مجموعه را نشان داده است.
خبرگزاری مهر گزارش داد نیروهای زمینی سپاه پاسداران با پهپاد مقر گروه کومله را در منطقهٔ بالیسان عراق هدف قرار داده و این گروه را جدایی‌طلب خوانده است. رویترز به نقل از منابع امنیتی گفت یک پهپاد انفجاری شامگاه شنبه به اردوگاه مخالفان کرد ایرانی در شمال شرق اربیل حمله کرده است. سپاه پاسداران بلافاصله مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفت و ایران از آغاز جنگ خاورمیانه بارها اردوگاه‌های کردستان عراق را هدف قرار داده است.
رهبر معظم انقلاب اسلامی آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای در دیدار با حجت‌الاسلام والمسلمین غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوهٔ قضاییه، خواستار پیگیری حقوق ملت ایران و خسارات مادی و معنوی ناشی از آنچه رسانهٔ دولتی «جنایات آمریکایی ـ صهیونیستی» خواند شد؛ ایرنا این را گزارش کرد و میدل‌ایست آی این دستور را پیگیری خسارات جنگ آمریکا و اسرائیل توصیف کرد. ایشان همچنین بر مبارزهٔ قاطع با فساد، تسریع در رسیدگی به پرونده‌ها، اجرای به‌موقع و بازدارندهٔ احکام و رسیدگی قانونی و بدون تبعیض به کسانی که فشار اضافی بر اقتصاد و معیشت مردم وارد می‌کنند تأکید کرد؛ خبرآنلاین این را گزارش کرد. محسنی اژه‌ای گفت که رهبر انقلاب را در نهایت صلابت و صحت و مشرف به مسائل داخلی و خارجی یافته است و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، گفت که رهبر انقلاب در سلامت کامل هستند و مرتباً روابط با شرکای راهبردی، به‌ویژه چین، را پیگیری می‌کنند؛ به گزارش ایسنا، دنیای اقتصاد و خبرآنلاین. ایرنا همچنین از دیدار جداگانهٔ رهبر انقلاب با سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، خبر داد.
بر اساس تحلیلی در اینفورمد کامنت، با وجود افزایش صادرات نفت خام از تنگهٔ هرمز، بهای نفت به دلیل افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه و عدم قطعیت بازار همچنان بالاست. این مقاله استدلال می‌کند که تمرکز دولت ترامپ بر حجم نفت، هزینهٔ بازگرداندن اعتماد به سیستم انرژی را نادیده می‌گیرد.
سفارت ایران در هند اعلام کرد محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، به دلیل «برخی شرایط پیش‌بینی‌نشده» در دوازدهمین مجمع پارلمانی بریکس در دهلی‌نو شرکت نمی‌کند و یک هیئت پارلمانی ایران در آن حضور می‌یابد. به گزارش ایسنا و رسانهٔ دولتی ایرنا، این هیئت وارد دهلی‌نو شد، با اوم بیرلا، رئیس لوک‌سابها (مجلس نمایندگان هند)، دیدار کرد و رئیس آن با همتای چینی خود دیدار و در مجمع تأکید کرد که هیچ کشوری نباید خود را بالاتر از قانون بداند. هیئت‌های پارلمانی ایران همچنین دربارهٔ گسترش تجارت با همتایان برزیلی و هندی گفت‌وگو کردند و علی حدادی، نمایندهٔ مجلس، گفت بریکس زیر رهبری هند رشد اقتصادی جهانی را تقویت می‌کند؛ ایرنا این را گزارش داد.